ศีรษะล้านในเพศชาย (Male pattern Hair loss) 

     ศีรษะล้านในเพศชายเกือบทั้งหมด เกิดจากการทำงานร่วมกันระหว่างพันธุกรรมของเซลล์รากผม (genetic factor) และฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ดังนั้นจะเห็นได้ว่า ส่วนใหญ่คนศีรษะล้านมักมีประวัติคนในครอบครัว ซึ่งสามารถอธิบายจากความรู้ทางด้านการถ่ายทอดพันธุกรรม (บางครั้งมีพันธุกรรมแฝงโดยไม่แสดงออกแต่ไปแสดงออกในบุตรรุ่นถัดไป)
     โดยในปัจจุบันความรู้ทางการแพทย์พัฒนาจนพิสูจน์ได้ชัดเจนแล้วว่า ศีรษะล้านในเพศชาย เป็นภาวะถ่ายทอดทางพันธุกรรม ดังนั้นความเชื่อที่ว่าศีรษะล้านเกิดจากต่อมไขมันบริเวณหนังศีรษะทำงานผิดปกติ (มากเกินไปหรือน้อยเกินไป) , เชื้อราบนหนังศีรษะ รังแคหรือความเครียด เป็นความเชื่อที่ผิด และการพยายามซื้อยามาทาหรือใช้แชมพูรักษาผมร่วงมาใช้ ก็มักจะไม่ได้ผลเป็นที่น่าพอใจ
        
จำแนกระดับศีรษะล้านในเพศชาย
     1. จำแนกตามตำราไทย มี 7 แบบ (นอกเหนือจากนี้เรียกว่าล้านนอกครู)  คือ  ทุ่งหมาหลง ดงช้างข้าม ง่ามเทโพ ชะโดตีแปลง แร้งกระพือปีก ฉีกหางฟาด และราชคลึงเครา

ทุ่งหมาหลง  
 

    คือพวกที่หัวล้านอย่างมาก ล้านตกขอบ มีผมไว้พอให้เดาว่าเป็นหัว เฉพาะตรงตีนผมเท่านั้น เปรียบเทียบว่า ถ้าเป็นทุ่งก็มองเห็นแต่ฟ้ากับฟ้า เอาหมาไปปล่อยก็หลง หาทิศหาทางไม่เจอ ซ้ายขวาหน้าหลังมีแต่ความเวิ้งว้าง (จะดมกลิ่นก็คงเหมือนๆกันหมด) แม้แต่หมาก็กลับไม่ถูก

ดงช้างข้าม  

    
     คือหัวล้านเป็นทางจากหน้าผากไปถึงท้ายทอย ดูคล้ายๆแม่น้ำ โดยมีปากน้ำอยู่เหนือหน้าผากก็ได้ แต่ถ้าจะเปรียบเป็นดง รอยหัวล้านเขาว่าเหมือนทางเดินของช้าง จะกว้างมากกว้างน้อยก็สุดแท้แต่ แต่จะไม่ตกขอบ คือช้างยังพอจะเห็นแนวป่าอยู่ทั้งสองฟากฝั่งได้ ถ้าป่าเตียนหมดจะไปเข้าลักษณะทุ่งหมาหลงแทน (ที่ป่าเขาที่ไม่มีป่าหรือต้นไม้เขาก็เปรียบเป็นเขาหัวโล้นเหมือนกัน )

ง่ามเทโพ  


     อันนี้คือล้านเถิกขึ้นไปสองข้างขมับ มีผมไว้ตรงกลาง หรือ กระหม่อมไปจนถึงด้านหลัง

ชะโดตีแปลง  


     คือล้านเป็นวง กลางกบาล มีผมรอบๆทั้งซ้ายขวาหน้าหลัง เหมือนปลาชะโดตีแปลงจนน้ำกระเซ็นออกไปรอบทิศ ถ้าน้ำน้อยจนเกือบเป็นโคลนตม แล้วชะโดตีแปลง ก็จะมีส่วนที่น้ำขังเป็นวงกลม ล้านแบบนี้ต้องมองมุมสูง คือมองจากด้านบนจะเห็นชัด

แร้งกระพือปีก  


     คือล้านเถิกไปทั้งสองข้างขมับ ลึกโอบกระหม่อม ไปต่อกันด้านหลัง เหลือกระจุกผมอยู่เพียงด้านหน้าเหมือนโดนปีก(แร้ง)กระพือมารวมไว้

ฉีกหางฟาด  


     บางทีก็เรียกว่า ฉีกขวานฟาด หมายความว่าล้านไม่เลื่อม ยังมีผมบางๆอยู่ อุปมาดั่งฉีกหาง(ปลาหรือวัว)ฟาดลงไป จะเห็นเป็นเส้นเป็นแนวอยู่ ส่วนที่เป็นเวิ้งผมบางๆ อาจมีขอบรูปหางไปจนจรดท้ายทอยก็ได้

ราชคลึงเครา  


  บางทีสะกดครึงเคราก็มี หมายความถึงพระราชาลูบเครานั่นเอง คงจะหมายถึงหัวล้านแบบต่างๆที่ว่ามาก่อนหน้านี้ แต่เพิ่มหนวดเคราที่ดกเกินธรรมดาเข้าไป คนหัวล้านชนิดนี้จะมีขนอกอีกต่างหาก อย่างขุนช้างก็เข้าข่าย ดังคำบรรยายขุนช้างที่ว่า “ หัวล้าน อกขนแต่เกิดมา ”

2. จำแนกตามนายแพทย์นอร์วูด(์Norwood Classification)มี 7 ระดับความรุนแรง  ซึ่งเป็นการจำแนกที่แพทย์ทั่วโลกยอมรับและใช้กันมากที่สุด   ดังนี้

     1. กรรมพันธุ์หรือยีนศีรษะล้าน ซึ่งได้รับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ซึ่งมีผลต่อเซลล์รากผมในบริเวณต่างๆ ทำให้มีความไวต่อฮอร์โมนไม่เท่ากัน   
     2. ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ซึ่งฮอร์โมนชนิดนี้ พบทั้งในเพศหญิงและชาย ผลิตจากลูกอัณฑะและต่อมหมวกไต

     การค้นพบกลไกศีรษะล้านในเพศชายเป็นการค้นพบทางการแพทย์โดยบังเอิญ คือ ผู้ชายที่ถูกตัดลูกอัณฑะตั้งแต่เด็กๆ (ขันที) จะไม่พบศีรษะล้านตามแบบพันธุกรรมเลย แต่เมื่อได้รับฮอร์โมนเพศชายเข้าไป พบว่าจะมีผมร่วงและศีรษะล้านเกิดขึ้น ต่อมาจึงศึกษาพบกลไกดังนี้

     ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ซึ่งอยู่ในกระแสเลือด 97% จะอยู่ในรูปที่จับกับโปรตีน (globulin=G) ซึ่งไม่ออกฤทธิ์ ในขณะที่อีก 3% อยู่ในรูปอิสระ ซึ่งเป็นตัวออกฤทธิ์ (active form) จะเข้าสู่เซลล์รากผม จากนั้นส่วนใหญ่จะถูกเอนไซม์ (5α-reductase) เปลี่ยนรูปเป็น dihydrotestosterone (DHT) ไปจับกับตัวรับ (androgen receptor = AR) มีบางส่วนที่ฮอร์โมนเพศชายไม่ต้องผ่านการเปลี่ยนรูปของเอนไซม์ (5α-reductase) ก็สามารถจับกับตัวรับ (androgen receptor = AR) ได้เลย จากนั้นเข้าสู่นิวเคลียสและสั่งเซลล์ให้แสดงออก โดยมีความแข็งแรงและขนาดลดลง ดังนั้นผมรุ่นต่อๆไปจะมีขนาดลดลงจนเป็นขนอ่อนและไม่มีผมในที่สุด เกิดเป็นศีรษะล้านขึ้น

รูปแสดงผลของพันธุกรรมและฮอร์โมนเพศชายที่ทำให้เส้นผมรุ่นต่อๆไป
มีขนาดเล็กลงเรื่องๆจนกลายเป็นผมอ่อน(Villous hair) ในที่สุด

     ดังนั้นยาใดๆก็ตามที่ยับยั้งเอนไซม์ 5α-reductase จึงสามารถชะลอการหลุดร่วงของเส้นผมได้ อย่างไรก็ตามการที่ฮอร์โมนเพศชาย สามารถจับกับตัวรับ (AR) ได้โดยตรงจึงเป็นการอธิบายว่าทำไมยาตัวนั้นๆจึงไม่ได้ผลยับยั้งการหลุดร่วงของเส้นผม (หรืออาจไม่ได้ผลในผู้ป่วยบางราย) เป็นเพียงแค่การชะลอการหลุดร่วงตามธรรมชาติเท่านั้นเอง
    โดยสรุป การใช้ยารักษาศีรษะล้าน - ผมบางโดยการใช้ยายังมีข้อจำกัดอยู่มาก จึงเป็นที่ยอมรับทางการแพทย์ว่า การใช้ยานั้น ทำให้ผมแลดูดีขึ้นเล็กน้อย แต่ที่สำคัญกว่านั้น คือการชะลอการหลุดร่วงของเส้นผมในอนาคต ดังนั้นผมส่วนที่หายไปแล้ว (ศีรษะล้าน) ต้องใช้การย้ายเซลล์รากผมจากท้ายทอยมาปลูกในตำแหน่งที่ต้องการ เป็นวิธีมาตรฐานการรักษาในปัจจุบัน